कोभिड महामारीपछि करिब सात वर्षदेखि रोकिएको बझाङ र तिब्बतको ताक्लाकोटबीचको परम्परागत सीमा व्यापार पुनः सुरु भएको छ। बझाङको साइपाल र तलकोट गाउँपालिकाका ४३ जना व्यापारी स्थानीय उत्पादन बिक्री गर्न तिब्बतको ताक्लाकोट पुगेका छन्।
व्यापारीहरूले नेपाल–चीन सीमाक्षेत्रमा रहेको करिब ५,२०० मिटर उचाइको उराई पास पार गरेका हुन्। उनीहरू पैदल यात्रा गर्दै ताक्लाकोट पुगेका छन् भने सामान ढुवानीका लागि घोडा, खच्चड र याक प्रयोग गरिएको छ। कठिन हिमाली भूगोल पार गर्दै ताक्लाकोट पुग्न उनीहरूलाई करिब छ दिन लागेको जनाइएको छ।
व्यापारीहरूले डोको, डाला, अन्न राख्ने बाँसको परम्परागत भाँडो ‘ल्याक्च्या’, बन्चरो तथा हँसियाका काठका बिँड, टिमुर, दाल र अन्य काठ तथा स्थानीय हस्तकलाका सामग्री बिक्रीका लागि लगेका छन्। व्यापारी हरिभान बोहराका अनुसार करिब ३,५०० डोको र डाला ताक्लाकोट पुर्याइएको छ।
तिब्बत प्रवेशका लागि व्यापारीहरूले सामूहिक अनुमति पाएका छन्। त्यहाँको पुलान काउन्टी प्रशासनले नेपाली व्यापारीलाई सामान बिक्री गर्न छुट्टै स्थानसमेत उपलब्ध गराएको समाचारमा उल्लेख छ।
ताक्लाकोटमा केही स्थानीय उत्पादनले बझाङको स्थानीय बजारको तुलनामा उल्लेख्य मूल्य पाइरहेका छन्। ल्याक्च्या अधिकतम २१५ चिनियाँ युआन, सामान्य डोको करिब ७० युआन र बन्चरोको बिँड अधिकतम ३० युआनसम्ममा बिक्री भइरहेको व्यापारीहरूले बताएका छन्। गुणस्तरअनुसार मूल्य फरक हुने गरेको छ।
यद्यपि सीमा बन्द हुनुअघिको तुलनामा ताक्लाकोट बजारमा ग्राहकको चहलपहल कम रहेको व्यापारीहरूको अनुभव छ। लामो समय व्यापार बन्द हुँदा पुरानो व्यापारिक चक्र प्रभावित भएको र प्लास्टिक तथा अन्य औद्योगिक सामग्रीको बढ्दो प्रयोगले परम्परागत हस्तकलाका वस्तुको मागमा पनि असर परेको उनीहरूको भनाइ छ।
व्यापारीहरू अगस्टको पहिलो साता ताक्लाकोट पुगेका हुन्। उनीहरू केही दिन त्यहाँ बसेर सामान बिक्री गर्ने र अधिकांश अगस्टको तेस्रो सातातिर नेपाल फर्किने अपेक्षा गरिएको छ। परम्परागत रूपमा फर्कंदा व्यापारीहरूले तिब्बतबाट नुन, कपडा, जुत्ता तथा विद्युतीय सामग्रीलगायत वस्तु ल्याउने गरेका छन्।
व्यापार पुनः खुले पनि सीमापारका सबै पुराना गतिविधि भने सामान्य अवस्थामा फर्किएका छैनन्। मानसरोवरबाट पानी ल्याउने धार्मिक परम्परा र तिब्बती क्षेत्रमा पशु चराउने गतिविधिमा अझै समस्या रहेको स्थानीयको भनाइ छ।
साइपाल गाउँपालिकाका अध्यक्ष मनवीर बोहराले सीमा बन्द हुँदा व्यापारसँगै दुई क्षेत्रबीचका परम्परागत सम्बन्धसमेत प्रभावित भएको उल्लेख गर्दै व्यापार पुनः सुरु हुनुलाई सकारात्मक सुरुवातका रूपमा लिएका छन्। स्थानीय समुदायले नेपाल सरकारले सीमावर्ती समुदायबीच पुस्तौंदेखि कायम सम्बन्ध सहज बनाउन कूटनीतिक पहल गर्ने अपेक्षा गरेका छन्।
सात वर्षपछि पुनः सुरु भएको यो व्यापारले दुर्गम बझाङका स्थानीय उत्पादनका लागि पुरानो बजार फेरि खोल्नुका साथै स्थानीय आयआर्जन र हिमालपारिको ऐतिहासिक आर्थिक सम्बन्धलाई पुनर्जीवित गर्ने अवसर दिएको छ।
० प्रतिक्रिया