नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई एटीएम मेसिनबाट १०० रुपैयाँ दरका नोट उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाउन निर्देशन दिएको छ। अहिले धेरैजसो एटीएमबाट ५०० र १ हजार रुपैयाँका नोट मात्रै सहजै निकाल्न मिल्ने भएकाले सानो रकम चाहिने ग्राहकलाई बैंक काउन्टरमै पुग्नुपर्ने अवस्था रहँदै आएको थियो।

राष्ट्र बैंकको निर्देशनपछि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आफ्नो एटीएम प्रणालीमा १०० रुपैयाँका नोट राख्ने व्यवस्थापन गर्नुपर्नेछ। यसले विशेषगरी सानो नगद चाहिने ग्राहक, दैनिक कारोबार गर्ने साना व्यवसायी, विद्यार्थी, यात्रु र चाडपर्वको समयमा नयाँ/सानो नोट खोज्ने सर्वसाधारणलाई राहत दिने अपेक्षा गरिएको छ।

दसैँ–तिहारजस्ता चाडपर्व नजिकिँदा बैंक काउन्टरमा सानो नोट साट्ने ग्राहकको भीड बढ्ने गर्छ। यस्तो समयमा एटीएमबाटै १०० रुपैयाँका नोट निकाल्न मिल्ने भए बैंक शाखामा हुने प्रत्यक्ष भीड केही घट्नेछ। ग्राहकले नगद आवश्यक पर्दा बैंक समय पर्खिनु नपर्ने र सानो रकमका लागि पनि ठूलो नोट निकाल्नुपर्ने बाध्यता कम हुनेछ।

तर यो व्यवस्था सबै एटीएममा एकैदिन लागू हुन्छ भन्ने अर्थ भने होइन। राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई आवश्यक व्यवस्था मिलाउन निर्देशन दिएको हो। एटीएम मेसिनमा कुन दरका नोट राख्ने, क्यास क्यासेट कसरी मिलाउने, कुन शाखा वा स्थानका एटीएमबाट सुरु गर्ने भन्ने विषय सम्बन्धित बैंकको तयारी र प्रणालीमा निर्भर रहनेछ।

नेपालमा डिजिटल कारोबार बढ्दै गए पनि सानो नगदको आवश्यकता अझै हटेको छैन। बस भाडा, खुद्रा किनमेल, साना पसल, ग्रामीण तथा अर्धशहरी कारोबार, अस्पताल/फार्मेसी, विद्यालय वरपरका खर्च र दैनिक सेवामा १०० रुपैयाँ दरका नोटको माग धेरै हुने गर्छ। एटीएमबाट ठूलो नोट मात्रै निस्किँदा ग्राहकले खुद्रा मिलाउन कठिनाइ भोग्दै आएका छन्।

राष्ट्र बैंकको यो निर्देशनलाई नगद व्यवस्थापनलाई ग्राहक–मैत्री बनाउने कदमका रूपमा हेर्न सकिन्छ। बैंकिङ सेवा डिजिटल हुँदै जाँदा पनि नगद प्रयोग गर्ने ठूलो वर्गलाई सुविधा दिन बैंकिङ पूर्वाधारलाई व्यवहारिक बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएको थियो।

अब मुख्य प्रश्न कार्यान्वयनको हो। बैंकहरूले सबैभन्दा बढी कारोबार हुने स्थान, बजार क्षेत्र, बसपार्क, अस्पताल, शैक्षिक संस्था र चाडपर्वमा भीड हुने ठाउँका एटीएमबाट यो सुविधा सुरु गरे सर्वसाधारणले छिटो लाभ लिन सक्छन्। राष्ट्र बैंकले निर्देशन दिए पनि ग्राहकले वास्तविक सुविधा पाउन बैंकहरूले आफ्नो एटीएम व्यवस्थापन छिटो सुधार गर्नुपर्नेछ।