काठमाडौं — प्रधानमन्त्री बालेन्द्र (बालेन) शाह संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभामा नेपालको उच्चस्तरीय प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै मंगलबार साँझ अमेरिकाको न्यूयोर्क प्रस्थान गरेका छन्। प्रधानमन्त्री शाहले २४ सेप्टेम्बरमा महासभाको उच्चस्तरीय General Debate मा नेपालको तर्फबाट सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम छ।

प्रधानमन्त्री बनेपछि शाहको यो पहिलो विदेश भ्रमण हो। यसअघि उनले आफ्नो कार्यकालको सुरुवाती चरणमा विदेश भ्रमण नगर्ने धारणा सार्वजनिक गरेका थिए। तर संयुक्त राष्ट्र महासभामा नेपालको प्रतिनिधित्व र पछिल्लो प्राकृतिक विपद्पछि जलवायु न्याय तथा पुनर्निर्माणका विषय अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष राख्नुपर्ने आवश्यकताबीच उनी न्यूयोर्क गएका हुन्।

नेपालको प्रतिनिधिमण्डल १४ सदस्यीय रहेको प्रकाशित विवरणमा उल्लेख छ। भ्रमण टोलीमा प्रधानमन्त्रीका प्रमुख सल्लाहकार कुमार व्यञ्जनकार, परराष्ट्र सचिव अमृतबहादुर राईलगायत उच्च सरकारी अधिकारी सहभागी छन्। परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल भने महासभासँग सम्बन्धित मन्त्रीस्तरीय कार्यक्रम, उच्चस्तरीय बैठक तथा द्विपक्षीय भेटवार्तामा सहभागी हुन २० सेप्टेम्बरमै न्यूयोर्कतर्फ प्रस्थान गरेका थिए।

प्रधानमन्त्री शाहको भ्रमणको मुख्य कार्यक्रम २४ सेप्टेम्बरको महासभा सम्बोधन हुनेछ। नेपालले यसपटक जलवायु परिवर्तनबाट बढिरहेको जोखिम, जलवायु न्याय, प्रविधि हस्तान्तरण, जलवायु वित्तमा सहज पहुँच र प्राकृतिक विपद्पछिको पुनर्निर्माणमा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगजस्ता विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाउने तयारी गरेको छ।

विशेषगरी पछिल्लो समय नेपालले सामना गरेको विनाशकारी प्राकृतिक विपद्ले जलवायु जोखिम र विपद् प्रतिरोधी पूर्वाधारको बहसलाई थप तीव्र बनाएको छ। हिमाली मुलुक नेपालले विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा न्यून योगदान गरे पनि जलवायु परिवर्तनका गम्भीर असर सामना गरिरहेको विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा निरन्तर उठाउँदै आएको छ। यसपटकको महासभामा पनि नेपालको सन्देश जलवायु न्याय र प्रभावित मुलुकका लागि पर्याप्त अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगमा केन्द्रित हुने सरकारी तयारी छ।

न्यूयोर्क बसाइका क्रममा प्रधानमन्त्री शाहले संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेससँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रमसमेत छ। महासभाका क्रममा विभिन्न देशका नेता तथा उच्च अधिकारी न्यूयोर्कमा भेला हुने भएकाले अन्य द्विपक्षीय तथा बहुपक्षीय भेटवार्ताको सम्भावना पनि रहन्छ। यद्यपि पुष्टि नभएका भेटवार्तालाई औपचारिक कार्यक्रमका रूपमा सार्वजनिक गरिएको छैन।

महासभाको ८१औँ सत्र विश्वव्यापी द्वन्द्व, जलवायु संकट, कृत्रिम बुद्धिमत्ताको नियमन तथा संयुक्त राष्ट्रसंघको भूमिकामाथि बढिरहेको बहसका बीच भइरहेको छ। महासचिव गुटेरेसले मंगलबार महासभालाई सम्बोधन गर्दै युद्ध अन्त्य, जलवायु परिवर्तनविरुद्ध थप प्रभावकारी कदम र कृत्रिम बुद्धिमत्ताका लागि अन्तर्राष्ट्रिय शासन संयन्त्र आवश्यक रहेको बताएका छन्।

प्रधानमन्त्री शाह २६ सेप्टेम्बरमा काठमाडौं फर्किने कार्यक्रम छ। उनी विदेशमा रहने अवधिका लागि अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेलाई कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी दिइएको छ।

यस भ्रमणसँगै प्रधानमन्त्री शाह पहिलोपटक राष्ट्रप्रमुख तथा सरकार प्रमुखहरूको ठूलो विश्व मञ्चमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दैछन्। त्यसैले २४ सेप्टेम्बरको उनको सम्बोधनमा नेपालका तत्कालीन विपद् र पुनर्निर्माणको आवश्यकता मात्र होइन, जलवायु न्याय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगबारे नेपालले कस्तो ठोस सन्देश दिन्छ भन्ने विषय महत्वपूर्ण हुनेछ।