इन्डोनेसियाको सुन्दा जलडमरूमध्यमा रहेको अनाक क्राकाटाउ ज्वालामुखीमा लगातार शक्तिशाली विस्फोट भएपछि देशको हवाई यातायातदेखि विद्यालय र स्थानीय गतिविधिसम्म प्रभावित भएका छन्। ज्वालामुखीबाट निस्किएको बाक्लो खरानीको बादल ठूलो क्षेत्रमा फैलिँदा राजधानी जकार्तासहित आसपासका क्षेत्रमा जनजीवन प्रभावित भएको हो।

अनाक क्राकाटाउमा निरन्तर विस्फोटको पछिल्लो चरण सेप्टेम्बर ४ देखि सुरु भएर करिब २५ घण्टासम्म चलेको इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले बताएका छन्। त्यसपछि पनि ज्वालामुखीमा बीच–बीचमा विस्फोट र खरानी उत्सर्जन जारी रहेको छ। अधिकारीहरूले ज्वालामुखीलाई उच्च सतर्कताको अवस्थामा राख्दै थप गतिविधिमाथि निरन्तर निगरानी गरिरहेका छन्।

५० हजार फिटसम्म पुग्यो खरानीको बादल

विस्फोटपछि ज्वालामुखीबाट निस्किएको खरानीको बादल निकै माथिसम्म पुगेको थियो। केही रिपोर्टअनुसार खरानी करिब ५० हजार फिटसम्मको उचाइमा पुगेपछि हवाई उडानका लागि ठूलो जोखिम सिर्जना भएको थियो। ज्वालामुखीको खरानी विमानको इन्जिन तथा अन्य संवेदनशील प्रणालीमा प्रवेश गर्न सक्ने भएकाले विमान कम्पनीहरूले उडान रद्द, स्थगित तथा मार्ग परिवर्तन गर्नुपरेको हो।

आठ विमानस्थलमा असर, हजारौँ उडान प्रभावित

ज्वालामुखीको खरानीका कारण इन्डोनेसियाका आठवटा विमानस्थलको सञ्चालन प्रभावित भएको थियो। राजधानी जकार्ताको सोएकार्नो–हत्ता अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल पनि प्रभावित भएपछि ठूलो संख्यामा आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू रद्द तथा स्थगित भए।

सेप्टेम्बर ६ सम्म मात्रै १,५०० भन्दा बढी उडान प्रभावित भएको र करिब १ लाख ७० हजार यात्रु प्रभावित भएको रिपोर्ट गरिएको थियो। पछिल्लो विवरणमा प्रभावित उडान र यात्रुको संख्या अझ बढेको उल्लेख छ।

उडान अवरुद्ध भएपछि विमानस्थलमा यात्रुहरूको ठूलो भीड लागेको थियो। धेरै यात्रुहरू आफ्नो गन्तव्यतर्फ जान नसकेपछि विमानस्थलमै रोकिएका थिए भने विमान कम्पनीहरूले टिकट पुनः बुकिङ तथा रिफन्डका विकल्प उपलब्ध गराउन थालेका थिए।

जकार्तासहित आसपासका क्षेत्रमा खरानीको असर

ज्वालामुखीको खरानी हावासँगै विभिन्न क्षेत्रमा फैलिँदा जकार्ता र वरपरका क्षेत्रमा पनि यसको प्रभाव देखिएको थियो। मानिसहरूलाई अनावश्यक रूपमा बाहिर ननिस्कन, मास्क प्रयोग गर्न तथा खरानीबाट जोगिन स्थानीय अधिकारीहरूले आग्रह गरेका थिए।

खरानीका कारण आँखामा जलन तथा श्वासप्रश्वासमा समस्या हुन सक्ने भन्दै स्वास्थ्य सुरक्षालाई प्राथमिकता दिइएको थियो। केही स्थानमा विद्यालयका कक्षा समेत अनलाइन माध्यमबाट सञ्चालन गर्ने निर्णय गरिएको थियो।

माछा मार्ने तथा अन्य स्थानीय गतिविधि पनि प्रभावित

विस्फोटको प्रभाव हवाई यातायातमा मात्र सीमित रहेन। खरानी र ज्वालामुखी गतिविधिका कारण केही क्षेत्रमा माछा मार्ने गतिविधि तथा अन्य स्थानीय कामहरू रोकिएका थिए। सुन्दा जलडमरूमध्य आसपासका गतिविधिमा समेत सावधानी अपनाउन भनिएको थियो।

इन्डोनेसियाली अधिकारीहरूले खरानीको अवस्था र हावाको दिशालाई निरन्तर निगरानी गरिरहेका छन्। खरानी हटाउन तथा हावामा फैलिएको खरानीको प्रभाव कम गर्न विभिन्न उपायसमेत अपनाइएको छ।

तत्काल सुनामीको जोखिम नरहेको अधिकारीहरूको भनाइ

अनाक क्राकाटाउको नाम यसअघि पनि ठूलो प्राकृतिक विपद्सँग जोडिएको छ। सन् २०१८ मा यही ज्वालामुखीको गतिविधिपछि आएको सुनामीले ४०० भन्दा बढी मानिसको ज्यान लिएको थियो। त्यसैले पछिल्लो विस्फोटपछि पनि सर्वसाधारणमा त्रास बढेको हो।

तर पछिल्लो घटनामा इन्डोनेसियाको विपद् व्यवस्थापन निकायले तत्काल सुनामीको जोखिम नरहेको जनाएको छ। यद्यपि ज्वालामुखी अझै सक्रिय रहेकाले अधिकारीहरूले जोखिम क्षेत्र नजिक नजान र जारी निर्देशन पालना गर्न आग्रह गरेका छन्।

अहिले अवस्था केही सुधारतर्फ

लगातारको विस्फोटपछि ज्वालामुखीको २५ घण्टे निरन्तर विस्फोटको चरण समाप्त भएको छ। तर अनाक क्राकाटाउबाट अझै पनि बीच–बीचमा खरानी निस्कने र भूकम्पीय गतिविधि देखिन सक्ने भएकाले जोखिम पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन।

विमानस्थलहरूमा खरानीको अवस्था परीक्षण गरेर क्रमशः सेवा सञ्चालनमा ल्याउने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। जकार्ताबाट हुने उडानहरू पनि पुनः सञ्चालनतर्फ गएका छन्, तर मौसम, हावाको दिशा र खरानीको अवस्थाअनुसार थप परिवर्तन हुन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

अनाक क्राकाटाउ सन् १८८३ को विनाशकारी क्राकाटाउ विस्फोटबाट बनेको क्षेत्रमा रहेको सक्रिय ज्वालामुखी हो। इन्डोनेसिया ‘प्यासिफिक रिङ अफ फायर’ क्षेत्रमा पर्ने भएकाले यहाँ ज्वालामुखी तथा भूकम्पीय गतिविधि तुलनात्मक रूपमा धेरै हुने गर्छ। पछिल्लो घटनाले पनि इन्डोनेसियामा प्राकृतिक विपद्को जोखिम र पूर्वतयारीको महत्त्वलाई पुनः देखाएको छ।