इलामको चिया उद्योग : सम्भावना ठूलो, चुनौती पनि उत्तिकै
इलाम, नेपाल — नेपालको चिया उत्पादनका लागि प्रसिद्ध इलाम पछिल्लो समय पनि चिया खेती र उद्योगको प्रमुख केन्द्रका रूपमा परिचित छ। इलामका पहाडी क्षेत्रमा उत्पादन हुने चियाले देशभित्र मात्र नभई विदेशी बजारमा समेत आफ्नो पहिचान बनाउँदै आएको छ। तर चिया उद्योगको विकाससँगै किसान, उद्योगी तथा व्यवसायीहरूले विभिन्न चुनौतीसमेत सामना गरिरहेका छन्।
इलाममा लामो समयदेखि चिया खेती हुँदै आएको छ। यहाँको हावापानी, माटो र भौगोलिक वातावरण चिया उत्पादनका लागि अनुकूल मानिन्छ। विशेषगरी हरियो चिया तथा अर्थोडक्स चियाका कारण इलामको छुट्टै पहिचान बनेको छ।
तर पछिल्लो समय चिया किसानका लागि उत्पादन लागत बढ्नु प्रमुख चुनौती बनेको छ। मल, मजदुर, ढुवानी तथा अन्य कृषि सामग्रीको मूल्य बढ्दा चिया उत्पादनमा लाग्ने खर्च बढेको किसानहरूको गुनासो छ। उत्पादनको उचित मूल्य नपाउँदा कतिपय किसान निराश हुने अवस्था पनि देखिन्छ।
अर्कोतर्फ, चिया प्रशोधन गर्ने उद्योगहरूले पनि बजारको समस्या सामना गरिरहेका छन्। गुणस्तरीय चिया उत्पादन भए पनि त्यसलाई उचित बजार, ब्रान्डिङ र अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुर्‍याउन नसक्दा अपेक्षित आम्दानी हुन नसकेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।
इलामको चियालाई अझ व्यवस्थित रूपमा प्रवर्द्धन गर्न गुणस्तर सुधार, आधुनिक प्रशोधन प्रविधिको प्रयोग, किसानलाई प्राविधिक सहयोग, उचित मूल्य निर्धारण र बजार विस्तार आवश्यक देखिन्छ। स्थानीय तह, प्रदेश तथा संघीय सरकार र निजी क्षेत्रबीच सहकार्य बढाउन सके इलामको चिया उद्योगले अझ ठूलो आर्थिक सम्भावना बोकेको देखिन्छ।
इलामको चिया केवल कृषि उत्पादन मात्र नभई जिल्लाको पहिचान र पर्यटनसँग समेत जोडिएको क्षेत्र हो। चिया बगानको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई पर्यटनसँग जोडेर चिया पर्यटनको विकास गर्न सके किसान र उद्योगी दुवैलाई थप आम्दानीको अवसर सिर्जना हुन सक्छ।
समग्रमा, इलामको चिया उद्योगमा चुनौती भए पनि सम्भावना उत्तिकै ठूलो छ। किसानलाई उत्पादनको उचित मूल्य, उद्योगलाई बजार र राज्यबाट आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन सके इलामको चिया देशभित्र मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत अझ बलियो पहिचान बनाउन सक्ने देखिन्छ।
श्रोत: स्थानीय चिया किसान तथा उद्योगीहरूको भनाइ, सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध जानकारी।