अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको तनावमा तत्काल नयाँ ठूलो सैन्य कारबाही अघि बढाउनुभन्दा आर्थिक तथा कूटनीतिक दबाबलाई प्राथमिकता दिने संकेत गरेका छन्। Axios सँगको संक्षिप्त टेलिफोन कुराकानीमा ट्रम्पले अमेरिका इरानको अवस्थालाई अहिले संयमित रूपमा हेरिरहेको बताएका हुन्।
ट्रम्पले इरानसँग सीमित स्तरमा वार्ता भइरहेको र त्यहाँको आर्थिक अवस्थालाई अमेरिकाले नजिकबाट नियालिरहेको बताए। उनले इरान उच्च मुद्रास्फीति र आर्थिक संकटको दबाबमा रहेको दाबी गर्दै सैन्य कारबाहीभन्दा अहिलेको दबाबले परिणाम दिन सक्ने संकेत गरे।
Axios का अनुसार करिब एक साताअघि ट्रम्प इरानविरुद्ध पुनः ठूलो सैन्य कारबाहीतर्फ जाने सम्भावनामा थिए। तर पछिल्लो अन्तर्वार्तामा उनले नयाँ सैन्य आक्रमणको धम्की दिएका छैनन्। यसलाई तत्कालका लागि तनाव कम गर्ने अमेरिकी रणनीतिको संकेतका रूपमा हेरिएको छ।
यसैबीच, होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः सञ्चालन गर्ने विषयमा इरान, ओमान र अमेरिकाबीच भएको वार्ताले अझै अन्तिम रूप लिन सकेको छैन। रिपोर्टअनुसार जलडमरूमध्यमा पानीजहाज आवागमनसम्बन्धी एउटा समझदारी तयार भएको भए पनि इरानले थप सर्त अघि सारेपछि घोषणा रोकिएको छ।
इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का प्रमुख मोहम्मद बाघेर जोलघद्रले जलडमरूमध्य पुनः खोल्न अमेरिकाले इरानलाई धम्की नदिने, इरान तथा उसका सहयोगीविरुद्धको युद्ध अन्त्य गर्ने, नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने र इरान वरपरबाट सैन्य शक्ति फिर्ता गर्ने लगायतका सर्त सार्वजनिक गरेको Axios ले जनाएको छ।
त्यससँगै इरानले युद्धबाट भएको क्षतिको पूर्ण क्षतिपूर्ति, सबै प्रतिबन्ध हटाउनुपर्ने र रोक्का गरिएका इरानी रकम फुकुवा गर्नुपर्ने मागसमेत अघि सारेको बताइएको छ।
रिपोर्टमा इरानी नेतृत्वभित्र अमेरिकासँग सम्झौता गर्ने विषयमा मतभेद बढिरहेको दाबी गरिएको छ। राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियन नेतृत्वको पक्ष आर्थिक संकट गहिरिने जोखिमका कारण अमेरिकासँग सहमति आवश्यक रहेको पक्षमा रहेको र इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोरका कमान्डर अहमद वाहिदी नेतृत्वको अर्को पक्ष सहुलियत दिन नहुने अडानमा रहेको अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै Axios ले जनाएको छ।
होर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग हो। त्यहाँको तनाव वा जहाज आवागमनमा अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय तेल आपूर्ति र मूल्यमा प्रभाव पार्न सक्छ।
ट्रम्पले तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ७५ अमेरिकी डलरभन्दा केही माथि रहेको उल्लेख गर्दै युद्धका कारण अमेरिकी उपभोक्तामाथि पर्ने आर्थिक दबाब केही कम भएको बताएका छन्। उनले इरानसँगको वर्तमान परिस्थितिलाई ‘चेस खेल’सँग तुलना गर्दै अन्ततः समाधान निस्कने विश्वास व्यक्त गरे।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले पनि अवस्था अझै समाप्त नभएको र अमेरिका कूटनीतिक, आर्थिक तथा सैन्यसहित विभिन्न माध्यम प्रयोग गरेर आफ्नो हितअनुकूल परिणाम खोजिरहेको बताएका छन्।
पछिल्लो घटनाक्रमले अमेरिका र इरानबीचको तनाव पूर्ण रूपमा अन्त्य नभए पनि तत्काल ठूलो सैन्य कारबाहीको सट्टा आर्थिक दबाब, सीमित वार्ता र क्षेत्रीय मध्यस्थतामा बढी जोड दिइएको देखाउँछ। होर्मुज जलडमरूमध्यसम्बन्धी वार्ता र इरानका नयाँ सर्तले अबको कूटनीतिक दिशालाई निर्धारण गर्ने देखिन्छ।
० प्रतिक्रिया