किभ — रुस–युक्रेन युद्धमा पछिल्ला दिनमा हवाई आक्रमण तीव्र बन्दै गएको छ। सेप्टेम्बर २५ मा रुसले युक्रेनको राजधानी किभसहित विभिन्न क्षेत्रमा ड्रोन आक्रमण गरेपछि ठूलो मानवीय तथा आर्थिक क्षति भएको छ। किभमा भएको आक्रमणमा ७ जनाको मृत्यु भएको र ५८ जना घाइते भएको Reuters ले जनाएको छ। मृतकमध्ये १४ वर्षीय बालकसमेत छन्।
युक्रेनी अधिकारीहरूका अनुसार राजधानी किभमा रुसी ड्रोनले आवासीय क्षेत्रमा समेत क्षति पुर्‍याएका छन्। आक्रमणपछि उद्धार तथा आपत्कालीन टोली परिचालन गरिएको थियो। किभमाथिको आक्रमणसँगै युक्रेनका अन्य क्षेत्रमा पनि हवाई आक्रमण जारी रहेको बताइएको छ।
ठूलो स्टिल उद्योगले उत्पादन रोक्यो
रुसी हवाई आक्रमणको असर केवल आवासीय क्षेत्रमा मात्र सीमित भएको छैन। युक्रेनको सबैभन्दा ठूलो स्टिल उद्योगमध्ये एक ArcelorMittal Kryvyi Rih ले सुरक्षा अवस्थाका कारण उत्पादन पुनः सुरु गर्न नसकिने जनाएको छ।
कम्पनीका अनुसार पछिल्ला पाँच सातामा भएको पटक–पटकको मिसाइल आक्रमणबाट उद्योगमा ठूलो क्षति पुगेको छ। आक्रमणका कारण कम्पनीका पाँच जना कर्मचारीको मृत्यु भएको Reuters को रिपोर्टमा उल्लेख छ। कम्पनीले अहिलेको अवस्थामा सुरक्षित र दिगो रूपमा उत्पादन सञ्चालन गर्न नसकिने भन्दै उत्पादन बन्द राख्ने निर्णय गरेको हो।
कम्पनीले यस घटनाका कारण करिब १ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको गैर–नगद impairment charge बेहोर्नुपर्ने अपेक्षा गरेको छ। यसले युद्धले युक्रेनको औद्योगिक क्षेत्रमाथि पारिरहेको आर्थिक दबाबलाई समेत देखाएको छ।
रुस–युक्रेन दुवैतर्फबाट ड्रोन आक्रमण
पछिल्लो समय आक्रमण एकतर्फी मात्र छैन। सेप्टेम्बर २५ मै युक्रेनी ड्रोनले रुसका विभिन्न क्षेत्रमा आक्रमण गरेको रूसी अधिकारीहरूले बताएका छन्। बेल्गोरोड क्षेत्रमा एक जनाको मृत्यु भएको तथा पर्म क्षेत्रमा भएको ठूलो ड्रोन आक्रमणका क्रममा एक जनाको मृत्यु भएको अधिकारीहरूले बताएका छन्। पर्म क्षेत्रमा ठूलो तेल प्रशोधन केन्द्रसमेत रहेको छ।
यसरी दुवै पक्षबाट लामो दूरीका ड्रोन तथा मिसाइल प्रयोग भइरहँदा युद्धको प्रभाव युद्धभूमिभन्दा बाहिर ऊर्जा, उद्योग, यातायात र नागरिक पूर्वाधारसम्म फैलिएको देखिन्छ।
शान्ति वार्ताको प्रयास पनि जारी
युद्धका बीच अमेरिका फेरि रुस र युक्रेनबीच त्रिपक्षीय वार्ता अघि बढाउने प्रयासमा रहेको छ। किभ र मस्कोले नयाँ चरणको वार्ताको योजना पुनः अघि बढाउन सहमति जनाएको रिपोर्ट आएको छ। सम्भावित वार्ताका लागि संयुक्त अरब इमिरेट्स (UAE) लाई स्थानका रूपमा प्रस्ताव गरिएको छ।
तर वार्ता अघि बढ्ने प्रयाससँगै मैदानमा आक्रमण पनि जारी रहेकाले युद्ध तत्काल अन्त्य हुने अवस्था बनेको पुष्टि भएको छैन। रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले पनि शान्ति समाधानका प्रस्तावहरू अझै विचाराधीन रहेको बताएका छन्, तर रुसले आफ्नो हितअनुसार तिनको मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने बताएका छन्।
युक्रेनमाथि हवाई दबाब बढ्दै
पछिल्लो समय रुसले नयाँ प्रकारका जेट–इन्जिनयुक्त ड्रोन प्रयोग गरिरहेको Reuters ले जनाएको छ। यी ड्रोन परम्परागत ड्रोनभन्दा तीव्र गतिमा उड्ने भएकाले युक्रेनको हवाई सुरक्षा प्रणालीमाथि थप दबाब परेको रिपोर्टमा उल्लेख छ।
युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले पनि देशलाई थप ड्रोन र हवाई सुरक्षाका साधन आवश्यक रहेको बताएका छन्। युक्रेनले यस वर्ष आफ्नो रक्षा खर्च तथा बजेटका लागि अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारबाट थप आर्थिक सहयोग आवश्यक रहेको बताउँदै आएको छ।
अबको अवस्था के होला?
रुस–युक्रेन युद्धमा एकातर्फ नयाँ चरणको शान्ति वार्ता अघि बढाउने प्रयास भइरहेको छ भने अर्कोतर्फ किभ र अन्य क्षेत्रमा हवाई आक्रमण जारी छन्। त्यसैले अहिलेको अवस्थामा युद्धविराम भएको वा युद्ध अन्त्यतर्फ निश्चित रूपमा अघि बढेको निष्कर्ष निकाल्न सकिने अवस्था छैन।
आगामी दिनमा अमेरिका, रुस र युक्रेनबीच हुने सम्भावित वार्ता तथा त्यसअघि हुने सैन्य गतिविधिले युद्धको दिशा निर्धारण गर्नेछ। हाल भने युक्रेनमा नागरिक तथा औद्योगिक पूर्वाधारमाथि हवाई आक्रमणको दबाब कायमै रहेको छ।