इलामको चिया उद्योग फेरि संकटमा, भारत निर्यातमा अवरोधले किसान र उद्योगी चिन्तित
इलाम — नेपाली चियाको प्रमुख उत्पादन क्षेत्र इलाममा चिया उद्योग फेरि चुनौतीमा परेको छ। भारततर्फ नेपाली चिया निर्यातमा देखिएको अवरोध र नयाँ गुणस्तर परीक्षणसम्बन्धी प्रक्रियाका कारण इलामका चिया उद्योगी तथा किसान प्रभावित भएका छन्।
गत जेठमा भारततर्फ चिया निर्यातमा समस्या आएपछि इलामका दर्जनौँ चिया उद्योगले उत्पादन तथा प्रशोधन रोक्नुपर्ने अवस्था आएको थियो। विभिन्न समाचार स्रोतका अनुसार इलाममा ६५ वटा चिया प्रशोधन उद्योगले सञ्चालन रोकेका थिए, जसका कारण किसानबाट हरियो चियापत्ती खरिदसमेत प्रभावित भएको थियो।
चिया निर्यात रोकिँदा बगानमा उत्पादन भएको हरियो चियापत्ती समयमै प्रशोधन गर्न नसकिने अवस्था बनेको थियो। यसले किसानको आम्दानीमा प्रत्यक्ष असर पार्नुका साथै उद्योगीहरूलाई ठूलो आर्थिक दबाबमा पारेको थियो। विशेषगरी इलामको सूर्योदय क्षेत्रका चिया किसान र उद्योगीहरू यस समस्याबाट बढी प्रभावित भएका थिए।
सरकारले समस्या समाधान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएपछि जुन २५ बाट इलाम र झापाका बन्द चिया उद्योगहरू पुनः सञ्चालनमा आएका थिए। तर भारततर्फको निर्यातमा दीर्घकालीन समस्या समाधान नभएसम्म नेपाली चिया उद्योग पूर्ण रूपमा सुरक्षित हुने अवस्था नरहेको उद्योगीहरूको भनाइ छ।
पछिल्लो समय पनि काँकडभिट्टा नाकाबाट भारततर्फ हुने नेपाली चियाको निर्यात घटेको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ। भारतीय बजारमा मूल्यको उतारचढाव, गुणस्तर परीक्षणसम्बन्धी गैर-भन्सार अवरोध तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको माग र मूल्यमा आएको परिवर्तनले नेपाली चियाको निर्यात प्रभावित भएको बताइएको छ।
इलामका चिया किसान तथा व्यवसायीहरूले भारतमा मात्र निर्भर नरही तेस्रो मुलुकमा नेपाली चियाको बजार विस्तार गर्न सरकारसँग माग गर्दै आएका छन्। दीर्घकालीन रूपमा निर्यात बजार विविधीकरण, गुणस्तर प्रमाणीकरण र नेपाली चियाको ब्रान्ड प्रवर्द्धन गर्न सके इलामको चिया उद्योगलाई थप मजबुत बनाउन सकिने अपेक्षा गरिएको छ।
इलामको अर्थतन्त्रसँग प्रत्यक्ष जोडिएको चिया उद्योग जोगाउन किसान, उद्योगी र सरकारबीच प्रभावकारी समन्वय र स्थायी निर्यात समाधान आवश्यक देखिएको छ।