नेपालको लोकसांगीतिक क्षेत्रमा पछिल्ला केही वर्षयता उदाएका नयाँ पुस्ताका कलाकारमध्ये इब्सल सन्ज्यालले आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउन सफल भएकी छन्। विशेषगरी कर्णाली क्षेत्रको मौलिक देउडा संस्कृति, लोकदोहोरी तथा सांस्कृतिक प्रस्तुतिलाई नयाँ पुस्तामाझ पुर्याउने अभियानमा सक्रिय देखिएकी उनी सामाजिक सञ्जालदेखि देशका विभिन्न सांगीतिक मञ्चसम्म व्यस्त कलाकारका रूपमा चिनिन थालेकी छन्।
कर्णालीको कालिकोट जिल्लाबाट सांगीतिक यात्रा सुरु गरेकी इब्सलले परम्परागत देउडा गीतलाई आधुनिक सञ्चार माध्यममार्फत नयाँ पुस्तासम्म पुर्याउने प्रयास गरिरहेकी छन्। लोकप्रिय सङ्गीतको प्रभाव बढिरहेको समयमा पनि आफ्नै मौलिक पहिचानलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने उनको धारणा सार्वजनिक अन्तर्वार्ताहरूमा पनि देखिन्छ।
बाल्यकालदेखि नै नृत्य र अभिनयमा रुचि राखेकी इब्सलले सुरुमा अभिनयमार्फत सांगीतिक क्षेत्रमा पाइला टेकेकी थिइन्। पछि विस्तारै गायनतर्फ आकर्षित हुँदै उनले लोकगीत र देउडा गायनलाई आफ्नो मुख्य क्षेत्र बनाइन्। विद्यालय जीवनमै गीत गाउने रुचि देखाएकी उनले अवसरसँगै आफ्नो क्षमता निखार्दै अहिले लोकदोहोरी क्षेत्रमा सक्रिय उपस्थिति जनाइरहेकी छन्।
सार्वजनिक जानकारीअनुसार उनले विभिन्न चर्चित लोकगायकहरूसँग सहकार्य गरिसकेकी छन्। संगीत यात्राका क्रममा उनले दुई दर्जनभन्दा बढी गीतमा स्वर दिएका छन् भने त्यत्तिकै सङ्ख्यामा संगीत भिडियोमा अभिनयसमेत गरेकी छन्। यसले उनलाई गायिका मात्र होइन, बहुआयामिक लोककलाकारका रूपमा पनि स्थापित गराएको देखिन्छ।
इब्सलको प्रस्तुतीकरणको अर्को विशेषता भनेको उनी आफ्नो सांस्कृतिक पहिचानलाई जोगाउने प्रयासमा निरन्तर देखिनु हो। मञ्चीय कार्यक्रममा होस् वा देउडा–दोहोरी प्रतियोगिता, उनी प्रायः कर्णालीको मौलिक पोशाकमै प्रस्तुत हुने गरेको सार्वजनिक तस्वीर तथा भिडियोहरूमा देख्न सकिन्छ। परम्परागत संस्कृति र आधुनिक प्रस्तुतीकरणलाई सन्तुलित रूपमा अघि बढाउनु कलाकारको दायित्व भएको उनको धारणा रहेको उल्लेख विभिन्न अन्तर्वार्तामा गरिएको छ।
सामाजिक सञ्जालमा पनि इब्सलको सक्रिय उपस्थिति देखिन्छ। फेसबुकमार्फत आफ्ना नयाँ प्रस्तुति, कार्यक्रम तथा सांगीतिक गतिविधिबारे नियमित जानकारी दिँदै आएकी उनी युट्युबमार्फत पनि आफ्ना सामग्री दर्शकमाझ पुर्याइरहेकी छन्। उनको आधिकारिक युट्युब च्यानलमा लोकदोहोरी, देउडा तथा अन्य सांगीतिक सामग्री नियमित रूपमा सार्वजनिक हुँदै आएका छन्।
हालै सार्वजनिक भएको “Santosh Giri vs Ibsal Sanjyal // New Dohori” शीर्षकको लाइभ दोहोरी पनि अहिले दर्शकमाझ चर्चा बटुलिरहेको प्रस्तुति हो। उक्त कार्यक्रम Abinash Giri Present’s मार्फत युट्युबमा सार्वजनिक गरिएको छ। भिडियो सार्वजनिक भएपछि इब्सलले आफ्नो फेसबुकमार्फत पनि त्यसको जानकारी साझा गर्दै दर्शकलाई हेर्न आग्रह गरेकी छन्।
नयाँ दोहोरीमा सन्तोष गिरी र इब्सल सन्ज्यालबीचको सांगीतिक संवाद प्रस्तुत गरिएको छ। लोकदोहोरीको परम्परागत शैलीअनुसार प्रश्न–उत्तरमा आधारित प्रस्तुति, मौलिक लय तथा सहज प्रस्तुतीकरणले दर्शकको ध्यान तानेको देखिन्छ। भिडियो सार्वजनिक भएपछि सामाजिक सञ्जालमा दर्शकहरूले शुभकामना तथा सकारात्मक प्रतिक्रिया दिइरहेका छन्।
इब्सलले देउडालाई केवल मनोरञ्जनको माध्यमका रूपमा मात्र नभई कर्णालीको सांस्कृतिक पहिचानका रूपमा व्याख्या गर्दै आएकी छन्। उनले विभिन्न सार्वजनिक कार्यक्रममा नेपालका विभिन्न जिल्लासँगै भारतमा समेत देउडा प्रस्तुति दिएकी जानकारी सार्वजनिक स्रोतहरूमा उल्लेख छ। यसले परम्परागत लोकसंस्कृतिलाई नयाँ पुस्ता र नयाँ स्थानसम्म विस्तार गर्ने उनको प्रयासलाई झल्काउँछ।
उनका गीतहरू केवल प्रेम वा मनोरञ्जनमा मात्र सीमित छैनन्। सार्वजनिक अन्तर्वार्ताअनुसार बालविवाह, छाउपडी तथा लैङ्गिक विभेदजस्ता सामाजिक विषयलाई समेत उनले आफ्ना सांगीतिक सामग्रीमार्फत उठाउने प्रयास गरेकी छन्। लोकसंगीतले समाजलाई सकारात्मक सन्देश दिन सक्ने विश्वास उनले व्यक्त गर्दै आएकी छन्।
लोकदोहोरी क्षेत्र अहिले नयाँ पुस्ताका कलाकारका कारण थप प्रतिस्पर्धात्मक बन्दै गएको छ। डिजिटल प्लेटफर्मको विस्तारसँगै नयाँ कलाकारलाई दर्शकमाझ पुग्न सहज भएको भए पनि मौलिकता जोगाएर निरन्तरता दिनु चुनौतीपूर्ण मानिन्छ। यस्ता चुनौतीबीच इब्सल सन्ज्यालले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचानलाई केन्द्रमा राखेर अघि बढिरहेको देखिन्छ।
युट्युब, फेसबुक तथा अन्य डिजिटल माध्यमले कलाकार र दर्शकबीचको दूरी घटाइदिएको छ। इब्सलले पनि यिनै माध्यम प्रयोग गर्दै आफ्ना नयाँ प्रस्तुति सार्वजनिक गरिरहेकी छन्। कार्यक्रम, लाइभ दोहोरी तथा सांगीतिक गतिविधिबारे दर्शकलाई नियमित जानकारी दिँदै आएकी उनी डिजिटल युगसँगै आफ्नो सांगीतिक यात्रालाई थप विस्तार गर्ने प्रयासमा रहेको देखिन्छ।
कर्णालीको एउटा गाउँबाट सुरु भएको यात्रा आज राष्ट्रिय स्तरसम्म पुग्नु आफैँमा उल्लेखनीय उपलब्धि मानिन्छ। मौलिक देउडा, लोकदोहोरी र सांस्कृतिक पहिचानलाई प्राथमिकतामा राख्दै अगाडि बढिरहेकी इब्सल सन्ज्याल अहिले लोकसंगीतका उदाउँदा अनुहारमध्ये एकका रूपमा स्थापित हुने प्रयासमा छिन्। नयाँ–नयाँ सांगीतिक प्रस्तुतिमार्फत दर्शकसँग निरन्तर जोडिइरहेकी उनी आगामी दिनमा पनि लोकसंस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा सक्रिय रहने अपेक्षा उनका शुभेच्छुकहरूले गरेका छन्।