काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह ‘बालेन’ संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा सम्बोधन गर्न पुगेपछि उनको राजनीतिक सन्देशसँगै एउटा अर्को विषयले पनि अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान खिचेको छ—उनको परिचित कालो चस्मा। अमेरिकी सञ्चारमाध्यम द न्यूयोर्क टाइम्स (The New York Times) ले बालेनले संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा कालो चस्मा लगाएको विषयलाई नै केन्द्रमा राखेर छुट्टै सामग्री प्रकाशित गरेको छ।
न्यूयोर्क टाइम्समा प्रकाशित सामग्रीको शीर्षक “Why Did Nepal’s Leader Wear Sunglasses at the U.N. General Assembly?” रहेको छ। सामग्रीका लेखक Yan Zhuang हुन्।
UN को मञ्चमा पनि देखियो बालेनको परिचित शैली
न्यूयोर्क टाइम्सको सामग्रीले बालेनले संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा सम्बोधन गर्दा लगाएको कालो चस्माबाट विषय सुरु गर्छ। ३६ वर्षीय बालेन नेपालमा सार्वजनिक रूपमा देखिँदा प्रायः कालो चस्मासहित देखिने व्यक्तिका रूपमा परिचित रहेको सामग्रीमा उल्लेख गरिएको छ।
UN महासभामा सम्बोधन गर्दा उनले कालो सुट र परम्परागत नेपाली टोपीसँगै आफ्नो परिचित कालो चस्मा लगाएका थिए। यसले उनको सार्वजनिक पहिचानसँग चस्मा कति जोडिएको छ भन्ने विषयलाई फेरि चर्चामा ल्याएको छ।
र्‍यापर हुँदादेखि प्रधानमन्त्रीसम्म
न्यूयोर्क टाइम्सको रिपोर्टले बालेनको अहिलेको चस्माको शैलीलाई उनको विगतसँग पनि जोडेको छ।
बालेन राजनीतिमा आउनुअघि नेपालका युवामाझ र्‍यापरका रूपमा परिचित थिए। त्यसपछि सन् २०२२ मा काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयरमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित भए। अहिले प्रधानमन्त्री बनेपछि पनि उनको सार्वजनिक उपस्थितिमा कालो चस्मा निरन्तर देखिँदै आएको छ।
यसरी र्‍याप संगीतदेखि काठमाडौंको मेयर र त्यसपछि प्रधानमन्त्रीसम्म आइपुग्दा कालो चस्मा उनको सार्वजनिक शैलीको निरन्तर हिस्सा बनेको NYT सामग्रीको मुख्य विषयमध्ये एक हो।
सार्वजनिक कार्यक्रममा चस्मा, निजी बैठकमा फरक शैली
न्यूयोर्क टाइम्सले यसअघि The Kathmandu Post मा प्रकाशित बालेनसम्बन्धी प्रोफाइललाई पनि आधार बनाएको छ।
उक्त विवरणअनुसार बालेनले क्यामेरा अगाडि, सञ्चारमाध्यमसँगको उपस्थिति तथा विदेशी राजदूतहरूसँगका भेटका क्रममा चस्मा लगाउने, तर मन्त्रिपरिषद् बैठक र निजी छलफलमा भने चस्मा हटाउने गरेको उल्लेख गरिएको छ।
यसले चस्मा केवल आँखामा लगाउने वस्तु मात्र नभई बालेनको सार्वजनिक प्रस्तुतिसँग जोडिएको एउटा पहिचानका रूपमा स्थापित भएको देखाउँछ।
चस्माले बनाएको छुट्टै सार्वजनिक पहिचान
बालेनको सार्वजनिक शैलीमा कालो कपडा र कालो चस्माको संयोजन लामो समयदेखि देखिँदै आएको छ। प्रधानमन्त्री बनेपछि संसद्, सार्वजनिक समारोह, सैन्य परेड तथा औपचारिक तस्वीरहरूमा समेत उनी यही शैलीमा देखिएका छन्।
न्यूयोर्क टाइम्सको रिपोर्टले यही निरन्तरतामाथि प्रश्न उठाउँदै नेपालका प्रधानमन्त्री संयुक्त राष्ट्रसंघको सबैभन्दा ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा पुग्दा पनि आफ्नो परिचित शैलीमा किन देखिए? भन्ने कोणबाट सामग्री तयार गरेको छ।
तर बालेन सधैं चस्मामै देखिँदैनन्
रिपोर्टले बालेनले कहिलेकाहीँ आफ्नो परिचित चस्मा हटाएर सार्वजनिक रूपमा उपस्थित भएका घटनालाई पनि उल्लेख गरेको छ।
विशेषगरी गम्भीर तथा संवेदनशील परिस्थितिमा उनले चस्मा हटाएका उदाहरणहरू रिपोर्टमा समेटिएका छन्। यसले उनको सार्वजनिक उपस्थितिमा चस्मा भए पनि परिस्थिति र कार्यक्रमअनुसार उनको शैली परिवर्तन हुने देखाउँछ।
संसद्मा चस्मालाई लिएर समेत विवाद
बालेनको कालो चस्मा यसअघि नेपालमै पनि राजनीतिक तथा सार्वजनिक चर्चाको विषय बनिसकेको थियो।
अगस्टमा प्रतिनिधिसभामा कालो चस्मा लगाउने विषयमा सभामुखबाट प्रश्न उठेपछि उनको कार्यालयले चिकित्सकीय कारणले उज्यालो प्रकाशबाट आँखालाई जोगाउन चस्मा आवश्यक रहेको जानकारी दिएको थियो। त्यसपछि संसद्मा चस्मा लगाउने विषयमा विवाद समाप्त भएको विवरण अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले पनि प्रकाशित गरेका थिए।
UN मा चस्मासँगै जलवायुको सन्देश
बालेनको चस्मामाथि NYT ले छुट्टै ध्यान दिए पनि उनको UN भ्रमणको मुख्य विषय भने जलवायु परिवर्तन र नेपालमा आएको विनाशकारी बाढी थियो।
महासभालाई सम्बोधन गर्दै उनले नेपालमा भएको विपद्लाई विश्वका लागि चेतावनीका रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए। जलवायु परिवर्तनबाट बढी प्रभावित देशहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग आवश्यक रहेको विषयमा पनि उनले जोड दिएका थिए।
यसरी बालेनको UN उपस्थिति दुई फरक कोणबाट चर्चामा आयो—एकातर्फ जलवायु परिवर्तन र नेपालको विपद्बारे उनले उठाएको अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दा, अर्कोतर्फ विश्वको ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा समेत देखिएको उनको परिचित कालो चस्मा।
न्यूयोर्क टाइम्सले भने दोस्रो विषयलाई नै छुट्टै सामग्रीको केन्द्र बनाएको हो।