सुर्खेतमा काकीकी बहिनीको फोटो फेसबुकमा राखेर उनलाई आफ्नी “बुढी” अर्थात् श्रीमतीका रूपमा प्रस्तुत गरेको आरोपमा एक युवकविरुद्ध साइबर अपराधसम्बन्धी मुद्दा अघि बढेको छ।
टेकपानाले प्रकाशित गरेको विवरणअनुसार सुर्खेत जिल्ला अदालतले अनुसन्धानका लागि युवकलाई प्रहरी हिरासतमा राख्न अनुमति दिएको हो। सार्वजनिक रूपमा गलत सम्बन्ध जोडेर फोटो राखिएको भन्दै उजुरी परेपछि प्रहरीले अनुसन्धान सुरु गरेको जनाइएको छ।
घटनामा प्रयोग भएको शब्द “बुढी” ले सामान्य बोलचालमा श्रीमती जनाउँछ। तर आफ्नी श्रीमती नभएकी महिलाको फोटो त्यसरी प्रस्तुत गर्दा उक्त व्यक्तिको पहिचान, सामाजिक प्रतिष्ठा र निजी जीवनमा असर पर्न सक्ने विषय उठेको छ।
सामाजिक सञ्जालमा कसैको अनुमति बिना फोटो राख्नु मात्र होइन, फोटोसँग गलत सम्बन्ध वा भ्रम पैदा गर्ने विवरण जोडेर सार्वजनिक गर्नु पनि गम्भीर बन्न सक्छ। पोस्ट, क्याप्सन, कमेन्ट र त्यसको फैलावटले पीडित व्यक्तिलाई पारिवारिक तनाव, सामाजिक अपमान र मानसिक दबाब पर्न सक्छ।
यस विषयमा अदालतले दिएको हिरासत अनुमति अनुसन्धानका लागि हो। युवक दोषी ठहर भइसकेका होइनन्। प्रहरीले डिजिटल प्रमाण, प्रयोग भएको फेसबुक अकाउन्ट, पोस्टको सन्दर्भ तथा उजुरीसँग सम्बन्धित विवरणको अनुसन्धान गरेपछि मात्र अभियोगको आधार तय हुन्छ। अदालतको अन्तिम निर्णयबाट मात्रै कसुर स्थापित हुने वा नहुने हुन्छ।
घटनाले सामाजिक सञ्जाललाई मजाक वा व्यक्तिगत रिस साँध्ने माध्यमका रूपमा प्रयोग गर्दा कानुनी परिणाम आउन सक्ने सन्देश दिएको छ। कुनै व्यक्तिको फोटो वा नाम प्रयोग गर्नुअघि सम्बन्धित व्यक्तिको सहमति, सामग्रीको सन्दर्भ र त्यसले पार्न सक्ने असरबारे सचेत हुन आवश्यक छ।
सामाजिक सञ्जालमा कसैको चरित्रमा प्रश्न उठ्ने गरी सामग्री राखिएको, निजी फोटोको दुरुपयोग गरिएको वा झुटो सम्बन्ध जोडेर पोस्ट गरिएको अनुभव भए पीडितले पोस्टको स्क्रिनसट, लिंक, अकाउन्टको नाम तथा उपलब्ध अन्य प्रमाण सुरक्षित राख्नुपर्छ। उजुरीका लागि नजिकको प्रहरी कार्यालय वा नेपाल प्रहरीको साइबरसम्बन्धी निकायमा सम्पर्क गर्न सकिन्छ।