काठमाडौं । Bitcoin mining बाट व्यवसाय सुरु गरेको अमेरिकी कम्पनी Crusoe अहिले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) को विशाल infrastructure निर्माण गर्ने कम्पनीका रूपमा तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको छ। कम्पनीले नयाँ Series F funding round मार्फत $3.9 अर्ब उठाएको घोषणा गरेको छ। यससँगै Crusoe को post-money valuation $30.9 अर्ब पुगेको छ।

सन् 2018 मा cryptocurrency व्यवसायका रूपमा सुरु भएको Crusoe ले पछि आफ्नो व्यवसायलाई AI data centre, cloud computing र energy infrastructure तर्फ मोडेको हो। अहिले कम्पनी AI का लागि विशेष रूपमा तयार गरिएका data centre र cloud services उपलब्ध गराउने ‘neocloud’ कम्पनीहरूको समूहमा परेको छ।

नयाँ funding round को सह-नेतृत्व Atreides Management, Mubadala Capital र Valor Equity Partners ले गरेका छन्। Nvidia, Qatar Investment Authority (QIA), Founders Fund, GIC, Radical Ventures र TPG लगायतका लगानीकर्ताले पनि सहभागिता जनाएका छन्।

६ गिगावाटभन्दा बढी क्षमता

Crusoe का अनुसार कम्पनीसँग अहिले $140 अर्बभन्दा बढी total contracted value र 6 GW भन्दा बढी contracted capacity छ। त्यसमध्ये करिब 1 GW क्षमता सञ्चालनमा आइसकेको कम्पनीले जनाएको छ। नयाँ पूँजी ठूलो AI campus तथा कम्पनीको modular Crusoe Spark data-centre प्रणाली विस्तार गर्न प्रयोग गरिनेछ।

यो घटनाले AI को प्रतिस्पर्धा केवल chatbot वा software बनाउने क्षेत्रमा सीमित नरहेको देखाउँछ। AI model चलाउन आवश्यक GPU, electricity, data centre, cooling, networking र cloud infrastructure मा पनि अत्यन्त ठूलो पूँजी परिचालन भइरहेको छ।

Bitcoin mining बाट AI infrastructure सम्मको परिवर्तन

Crusoe को कथा AI boom को अर्को महत्वपूर्ण पक्ष पनि हो। कम्पनीले सुरुवातमा तेल तथा ग्यास क्षेत्रबाट निस्कने अतिरिक्त प्राकृतिक ग्यासको प्रयोग गरेर cryptocurrency mining गरेको थियो। पछि AI computing को माग बढ्दै गएपछि कम्पनीले आफ्नो व्यवसायलाई data centre र AI infrastructure मा केन्द्रित गर्‍यो।

अर्थात्, पहिले ऊर्जा प्रयोग गरेर Bitcoin mining गर्ने व्यवसाय अहिले त्यही ऊर्जा, computing र infrastructure लाई AI अर्थतन्त्रका लागि प्रयोग गर्ने दिशामा पुगेको छ।

नेपालका लागि यसको अर्थ के?

नेपालमा जलविद्युत् उत्पादन बढ्दै जाँदा त्यसलाई AI data centre वा high-performance computing मा प्रयोग गर्ने सम्भावनाबारे बहस हुँदै आएको छ। Crusoe को उदाहरणले एउटा महत्वपूर्ण कुरा देखाउँछ—सस्तो बिजुली मात्र भएर AI infrastructure स्वतः नेपालमा आउँदैन।

ठूलो AI data centre बनाउन ऊर्जा आपूर्तिसँगै अरबौं डलरको पूँजी, अत्याधुनिक GPU, भरपर्दो fibre connectivity, cooling system, grid infrastructure, data-centre technology र दीर्घकालीन ग्राहक सम्झौता आवश्यक हुन्छ।

Crusoe ले हाल देखाएको 6 GW भन्दा बढी contracted capacity र $140 अर्बभन्दा बढी contracted value ले AI infrastructure कति ठूलो पूँजी र पूर्वाधारमा आधारित उद्योग बन्दै गएको छ भन्ने संकेत गर्छ।

त्यसैले नेपालको सन्दर्भमा प्रश्न केवल “हामीसँग बिजुली छ कि छैन?” भन्ने होइन। प्रश्न “बिजुलीलाई विश्वस्तरीय AI infrastructure मा बदल्न आवश्यक पूँजी, connectivity, technology र ग्राहक कसरी ल्याउने?” भन्ने पनि हो।