यमनमा हुथी विद्रोहीको ठूलो अग्रसरता, विश्वको तेल र समुद्री व्यापारमा जोखिम

— यमनमा इरानसँग निकट मानिने हुथी विद्रोहीहरूले रणनीतिक क्षेत्रमा आफ्नो नियन्त्रण विस्तार गरेपछि Red Sea हुँदै हुने अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री व्यापार र विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा नयाँ जोखिम बढेको छ।
Reuters का अनुसार हुथीहरूले बिहीबार यमनको महत्वपूर्ण Mocha बन्दरगाह आफ्नो नियन्त्रणमा लिएका छन्। त्यसपछि उनीहरू Red Sea को दक्षिणी भागमा रहेको Bab el-Mandeb जलडमरूमध्य नजिकका रणनीतिक क्षेत्रमा समेत अघि बढेका छन्।
Bab el-Mandeb विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमध्ये एक हो। यो जलडमरूमध्यले Red Sea लाई Gulf of Aden र त्यसपछि Indian Ocean सँग जोड्छ। यही मार्ग हुँदै Suez Canal तर्फ जाने ठूलो संख्याका व्यापारिक तथा ऊर्जा ढुवानी गर्ने जहाजहरू आवतजावत गर्छन्। त्यसैले यस क्षेत्रमा सैन्य तनाव बढ्दा विश्वव्यापी व्यापारमा प्रत्यक्ष असर पर्न सक्छ।
तेल आपूर्तिमा किन बढ्यो चिन्ता?
हुथीहरूको पछिल्लो अग्रसरता यस्तो समयमा भएको छ, जब Strait of Hormuz मा पनि तनावका कारण तेल ढुवानी प्रभावित भइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा Red Sea र Bab el-Mandeb समेत असुरक्षित बनेमा विश्व बजारमा तेल आपूर्तिको दबाब थप बढ्न सक्छ।
Reuters का अनुसार हुथीहरूको पछिल्लो गतिविधिको खबरसँगै Brent crude oil को मूल्य १०५ डलर प्रतिब्यारेलभन्दा माथि पुगेको थियो। यसले मध्यपूर्वको सैन्य तनावले विश्व ऊर्जा बजारमा कति ठूलो प्रभाव पारिरहेको छ भन्ने देखाएको छ।
हुथीहरू कहाँसम्म पुगे?
Mocha बन्दरगाह कब्जामा लिएपछि हुथीहरूले Red Sea तट हुँदै थप दक्षिणतर्फ आफ्नो प्रभाव बढाएका छन्। उनीहरूको गतिविधि Hanish Islands आसपाससम्म पुगेको Reuters ले उल्लेख गरेको छ।
Bab el-Mandeb माथि प्रभाव बढाउन सकिएमा व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षा र आवतजावतमा ठूलो चुनौती उत्पन्न हुन सक्ने भन्दै संयुक्त राष्ट्रसंघले समेत यमनको अवस्थालाई युद्धको “नयाँ र अझ खतरनाक चरण” का रूपमा चेतावनी दिएको छ।
साउदी अरब पनि दबाबमा
हुथीहरूले यसअघि साउदी अरबका दक्षिणी क्षेत्रमा रहेका ऊर्जा पूर्वाधारलाई लक्षित गरी मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेका थिए। त्यसपछि साउदी अरबले सुरक्षा सतर्कता बढाएको छ।
साउदी अरबले आफ्नो तेल निर्यातका लागि Red Sea मार्गमा निर्भरता बढाइरहेको अवस्थामा हुथीहरूको यो अग्रसरता थप संवेदनशील बनेको छ।
विश्व व्यापारमा कस्तो असर पर्न सक्छ?
यदि Bab el-Mandeb क्षेत्रमा व्यापारिक जहाजको आवतजावतमा ठूलो अवरोध आयो भने जहाजहरूले वैकल्पिक लामो समुद्री मार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ। त्यसले ढुवानी समय, इन्धन खर्च, बीमा लागत र सामानको मूल्य बढाउन सक्छ।
त्यसको प्रभाव तेलमा मात्र सीमित नहुन सक्छ। युरोप, एसिया र मध्यपूर्वबीच हुने विभिन्न प्रकारका समुद्री व्यापारमा समेत यसको असर पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।
हाल हुथीहरूले Red Sea मा Saudi जहाजबाहेक अन्य जहाजका लागि समुद्री आवतजावत सुरक्षित रहेको दाबी गरेका छन्। तर उनीहरूको रणनीतिक क्षेत्रमा बढ्दो सैन्य उपस्थिति र क्षेत्रीय तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय चिन्तित बनेको छ।