काठमाडौं — भोटेकोशी बाढीबाट स्थलीय दूरसञ्चार पूर्वाधार प्रभावित भएका क्षेत्रमा एनसेलले लो अर्थ अर्बिट (LEO) स्याटलाइट प्रविधिमार्फत निःशुल्क इन्टरनेट सेवा उपलब्ध गराउन थालेको छ। उद्धार, राहत र पुनर्स्थापना कार्यमा सञ्चार सम्पर्क कायम राख्ने उद्देश्यले युटेलस्याटको स्याटलाइटमा आधारित उपकरण प्रयोग गरिएको हो।

एनसेलका अनुसार सम्बन्धित सरकारी निकायसँग समन्वय गरी बाढी प्रभावित समुदाय, होल्डिङ तथा राहत वितरण केन्द्र, अस्थायी शिविर र आपत्कालीन कार्यस्थलजस्ता महत्त्वपूर्ण स्थानमा उपकरण जडान भइरहेको छ। मंगलबारसम्म नुवाकोटका तीन महत्त्वपूर्ण स्थानमा सेवा जडान भइसकेको र अन्य प्रभावित क्षेत्रमा विस्तारको काम भइरहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

यो प्रविधिमा जमिनमा राखिएको उपकरणले स्याटलाइटबाट इन्टरनेट सिग्नल प्राप्त गर्छ र आसपासको क्षेत्रमा वाइफाइमार्फत इन्टरनेट उपलब्ध गराउँछ। त्यसैले फाइबर वा सामान्य मोबाइल सञ्चार पूर्वाधार अवरुद्ध भएको अवस्थामा पनि स्याटलाइटसँग सम्पर्क कायम रहेसम्म इन्टरनेट प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसबाट सन्देश आदानप्रदान, इन्टरनेटमा आधारित कल, आवश्यक सूचना प्राप्ति तथा उद्धार–राहत समन्वय गर्न सकिने बताइएको छ।

सेवा सञ्चालनका लागि नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणसहित आवश्यक सरकारी निकायबाट स्वीकृति लिइएको एनसेलले जनाएको छ। एनसेलका प्रमुख कर्पोरेट तथा नियामकीय मामिला अधिकृत दिलीप राम श्रेष्ठका अनुसार सञ्चार सेवा गम्भीर रूपमा प्रभावित भएका नुवाकोटका तीन स्थानमा तत्काल स्याटलाइट सञ्चार पहुँच स्थापना गरिएको हो।

भोटेकोशी बाढीले दूरसञ्चार पूर्वाधारमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणसम्बन्धी सार्वजनिक विवरणअनुसार बाढीपछि आपत्कालीन सञ्चारका लागि ३० वटा स्याटलाइट फोन सञ्चालनमा ल्याइएको छ। त्यस्तै २५ वटा एनसेलका र चार वटा डिशहोममार्फत आयात गरिएका गरी २९ वटा LEO स्याटलाइट इन्टरनेट टर्मिनल प्रयोग गर्ने व्यवस्था गरिएको उल्लेख छ।

एनसेलको नेटवर्कमा पनि बाढीको ठूलो असर परेको थियो। कम्पनीका २७ प्रभावित मोबाइल साइटमध्ये २४ वटा यसअघि नै पुनः सञ्चालनमा ल्याइएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो। बाढीले ६० किलोमिटरभन्दा बढी अप्टिकल फाइबरमा क्षति पुर्‍याउनुका साथै टिमुरेको एउटा मोबाइल टावर पूर्ण रूपमा नष्ट गरेको थियो।

कम्पनीले विपद्पछि प्रभावित ग्राहकलाई निःशुल्क भ्वाइस, डेटा र एसएमएससमेत उपलब्ध गराउँदै आएको जनाएको छ। तीन लाखभन्दा बढी ग्राहकले यस्तो सुविधा पाएको विवरण छ। एनसेल फाउन्डेसनले उद्धार, राहत तथा पुनर्स्थापनाका लागि प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा एक करोड रुपैयाँ सहयोग गरेको पनि जनाएको छ।

सडक, विद्युत्, फाइबर र मोबाइल टावर एकैपटक प्रभावित हुन सक्ने विपद्का बेला वैकल्पिक सञ्चार प्रणालीको आवश्यकता भोटेकोशी बाढीले फेरि देखाएको छ। अहिले प्रयोगमा ल्याइएको स्याटलाइट इन्टरनेट तत्कालीन आपत्कालीन सञ्चारको विकल्प हो; यसको दीर्घकालीन व्यावसायिक स्याटलाइट इन्टरनेट सेवासँग भने फरक सन्दर्भ छ।