सरकारी मल नपाउँदा किसानलाई महँगो भारतीय मलको भर, धानबाली बिग्रिने चिन्ता
कञ्चनपुर — धान रोपेर खेतमा हरियाली फर्किएको केही समय नबित्दै कञ्चनपुरका किसान फेरि अर्को समस्यासँग जुधिरहेका छन्। धानबालीलाई आवश्यक पर्ने युरिया मल समयमै नपाउँदा किसानहरू सहकारी, डिलर र बजारका पसल चहार्दै मल खोज्न बाध्य भएका छन्।
धान रोप्ने बेलामा डीएपी मलको अभाव झेलेका किसानले अहिले धानमा युरिया हाल्ने समय आउँदा पनि सहज रूपमा मल पाउन सकेका छैनन्। जिल्लामा डीएपी अभाव रहेको र युरियासमेत पर्याप्त नहुँदा किसानको समस्या झनै बढेको सम्बन्धित निकायका विवरणहरूले देखाउँछन्।
किसानहरूका लागि यो अवस्था सामान्य समस्या होइन। महिनौँदेखि खेतमा मेहनत गरेर धान रोपेका उनीहरूको अबको आशा बाली राम्रो हुनेमा छ। तर आवश्यक समयमा मल नपाउँदा धानको वृद्धि प्रभावित हुने र उत्पादन घट्ने डरले किसान चिन्तित छन्।
“धान रोप्ने बेला डीएपी खोज्दै हिँड्यौँ, अहिले युरिया चाहिएको छ, फेरि मल खोज्दै हिँड्नुपरेको छ,” किसानहरूको गुनासो छ। सरकारी अनुदानको मल सहज रूपमा नपाउँदा कतिपय किसानले सीमापारिबाट ल्याइएको मल महँगो मूल्यमा किन्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताएका छन्। कञ्चनपुरका एक किसानले युरिया नपाएपछि भारतीय मल महँगो मूल्यमा खरिद गर्नुपरेको बताएका छन्।
कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेड कञ्चनपुर शाखाका अनुसार जिल्लामा हरेक वर्ष धान र गहुँ खेतीका लागि ठूलो मात्रामा डीएपी र युरिया आवश्यक पर्छ। तर आवश्यकताअनुसार आपूर्ति हुन नसक्दा मल अभाव दोहोरिँदै आएको छ। शाखाले सहकारीमार्फत मौज्दात मल किसानसम्म पुर्याउँदै आए पनि मागअनुसार आपूर्ति पर्याप्त हुन नसकेको जनाएको छ।
मल अभावको असर किसानको खेतमा मात्र होइन, उनीहरूको आर्थिक अवस्थामा समेत परेको छ। खेती गर्न बीउ, जोताइ, रोपाइँ, सिँचाइ र मजदुरमा ठूलो खर्च गरिसकेका किसानलाई अब महँगो मूल्यमा मल किन्नुपर्ने अवस्था आएपछि उत्पादन लागत अझ बढ्ने देखिएको छ।
कञ्चनपुरमा यस वर्ष धान रोपाइँमै पनि मौसम र सिँचाइको समस्या देखिएको थियो। असार मध्यसम्म जिल्लामा करिब ४५ प्रतिशत मात्र धान रोपाइँ भएको कृषि ज्ञान केन्द्रको तथ्यांक सार्वजनिक भएको थियो। समयमा वर्षा नहुँदा धेरै किसान सिँचाइका लागि समेत समस्यामा परेका थिए।
अब धान रोपिसकेपछि बालीलाई आवश्यक मल उपलब्ध गराउन नसकिए किसानले गरेको मेहनत र लगानी जोखिममा पर्ने अवस्था देखिएको छ। किसानहरूले सरकार र सम्बन्धित निकायसँग “मल चाहिने बेलामै मल चाहियो” भन्दै तत्काल पर्याप्त युरिया उपलब्ध गराउन माग गरेका छन्।
किसानको पीडा एउटै छ—खेती गर्ने बेला मल कहाँ खोज्ने?
कृषिप्रधान देशमा किसानले हरेक वर्ष मलका लागि लाइन बस्नुपर्ने, सहकारी र डिलर धाउनुपर्ने तथा अन्ततः महँगो मूल्यमा मल खोज्नुपर्ने अवस्था कहिलेसम्म रहने भन्ने प्रश्न उठेको छ।
किसानले खेतमा पसिना बगाएर अन्न उत्पादन गर्छन्, तर त्यही खेतमा हाल्ने मलका लागि उनीहरू आफैँ भौँतारिनुपर्ने अवस्था अन्त्य कहिले हुन्छ?
कञ्चनपुरका किसानको अहिलेको मुख्य माग पनि यही हो—समयमै मल देऊ, किसानको बाली बचाऊ।
० प्रतिक्रिया