काठमाडौं — नुवाकोटको देवीघाटस्थित तादी खोलामा निर्माणाधीन एक्रोब्रिज पूर्ण रूपमा तयार भइसकेको जस्तो देखाउने एउटा तस्बिर सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको छ। उक्त तस्बिर गृहमन्त्री सुधन गुरुङले समेत आफ्नो फेसबुक खाताबाट शेयर गरेका छन्। तर निर्माणस्थलका वास्तविक तस्बिरसँग तुलना गर्दा सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको तस्बिर वास्तविक फोटो नभई AI बाट तयार गरिएको देखिन्छ।
तादी खोलाको पुलमा क्षति पुगेपछि आवागमन सहज बनाउन देवीघाट क्षेत्रमा अस्थायी एक्रोब्रिज जडानको काम भइरहेको छ। नेपाली सेना लगायतका निकाय निर्माण तथा जडानमा खटिएका छन्। निर्माणस्थलबाट सार्वजनिक भएका वास्तविक तस्बिरमा खोलामाथि पुलको संरचना जडान गर्ने काम भइरहेको देखिन्छ।
तर यही निर्माणलाई लिएर सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको अर्को तस्बिरमा पुल खोलाको वारपार पूर्ण रूपमा जोडिइसकेको र निर्माण सम्पन्न भएको जस्तो दृश्य देखाइएको छ। वास्तविक निर्माणस्थलको तस्बिर र उक्त भाइरल तस्बिरलाई तुलना गर्दा पुलको स्वरूप, निर्माणको अवस्था र आसपासको दृश्यमा स्पष्ट भिन्नता देखिन्छ।
यो विषय अझ संवेदनशील बन्नुको कारण उक्त तस्बिर सामान्य सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्तामा मात्र सीमित नरहनु हो। गृहमन्त्री सुधन गुरुङले समेत उक्त सामग्री आफ्नो फेसबुक खाताबाट शेयर गरेका छन्। सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिको खाताबाट शेयर भएको सामग्रीलाई धेरै नागरिकले आधिकारिक वा विश्वसनीय सूचना ठान्न सक्ने भएकाले यस्तो सामग्री सार्वजनिक गर्नुअघि त्यसको स्रोत र वास्तविकता जाँच गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
यहाँ दुई तथ्यलाई छुट्याएर बुझ्न आवश्यक छ। तादी खोलामा एक्रोब्रिज निर्माण भइरहेको कुरा वास्तविक हो। तर निर्माण पूरा भइसकेको जस्तो देखाउने भाइरल तस्बिर वास्तविक निर्माणस्थलको फोटो होइन। वास्तविक घटनालाई आधार बनाएर तयार गरिएको कृत्रिम दृश्यले निर्माणको वास्तविक अवस्थाबारे गलत धारणा दिन सक्छ।
AI प्रविधिबाट तयार गरिएका तस्बिर वास्तविक फोटोसँग छुट्याउन कठिन हुँदै जाँदा विपद्, उद्धार तथा पूर्वाधार निर्माणजस्ता सार्वजनिक चासोका विषयमा यसको जोखिम अझ बढेको छ। विशेषगरी सरकारी अधिकारी, सरकारी निकाय र ठूलो पहुँच भएका सामाजिक सञ्जाल खाताबाट यस्ता सामग्री शेयर हुँदा त्यसले गलत सूचना थप फैलाउन सक्छ।
यस घटनाले सरकारी जिम्मेवारीको प्रश्नसमेत उठाएको छ—लाखौँ नागरिकसम्म सूचना पुर्याउन सक्ने सार्वजनिक पदाधिकारीले विपद् र पूर्वाधारसँग सम्बन्धित तस्बिर शेयर गर्नुअघि त्यसको स्रोत तथा वास्तविकता पुष्टि गर्ने संयन्त्र किन प्रयोग भएन?
नागरिकले पनि सामाजिक सञ्जालमा कुनै तस्बिर सरकारी पदाधिकारी वा चर्चित व्यक्तिले शेयर गरेको आधारमा मात्रै त्यसलाई वास्तविक मान्नु हुँदैन। मूल स्रोत, निर्माणस्थलका पछिल्ला तस्बिर र सम्बन्धित निकायको आधिकारिक जानकारीसँग तुलना गरेर मात्र निष्कर्षमा पुग्नु सुरक्षित हुन्छ।
निष्कर्षतः तादी खोलामा एक्रोब्रिज निर्माण भइरहेको तथ्य सही हो। तर सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको पुल निर्माण सम्पन्न भएकोजस्तो देखाउने तस्बिर वास्तविक निर्माणस्थलको फोटो होइन। त्यसैले उक्त तस्बिरलाई तादी खोलाको पुल निर्माण सम्पन्न भएको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गर्नु भ्रामक हुन्छ।
० प्रतिक्रिया