अमेरिकी प्रविधि कम्पनी Google ले Finland मा कम्तीमा €13 अर्ब अर्थात् करिब १५.१ अर्ब डलर लगानी गर्ने घोषणा गरेको हो। यो Europe मा Google को अहिलेसम्मकै ठूलो लगानी हुने Reuters ले जनाएको छ।
कम्पनीको योजनाअनुसार Finland को उत्तरी क्षेत्रमा तीन नयाँ data centre निर्माण गरिनेछन्। यी केन्द्रहरू Google का AI तथा अन्य डिजिटल सेवाका लागि आवश्यक ठूलो मात्राको computing infrastructure सञ्चालन गर्न प्रयोग हुनेछन्।
यस योजनाको सबैभन्दा चर्चित पक्ष भनेको Google ले परमाणु ऊर्जाबाट विद्युत् आपूर्ति सुनिश्चित गर्न गरेको दीर्घकालीन सम्झौता हो। Google ले Finland को Fortum द्वारा सञ्चालित एउटा nuclear plant बाट उत्पादन हुने विद्युत्को अधिकतम ५० प्रतिशतसम्म ऊर्जा २२ वर्षसम्म खरिद गर्ने सम्झौता गरेको छ। यो अमेरिकाबाहिर Google को पहिलो nuclear power deal भएको Reuters ले जनाएको छ।
AI प्रविधिको विस्तारसँगै अत्यधिक शक्तिशाली server, computing system र data centre सञ्चालन गर्न ठूलो मात्रामा विद्युत् आवश्यक पर्न थालेको छ। त्यसैले विश्वका ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले अब AI का लागि computer chip र software मात्र होइन, दीर्घकालीन र स्थिर ऊर्जा आपूर्तिलाई समेत आफ्नो रणनीतिक योजनाको महत्वपूर्ण हिस्सा बनाउन थालेका छन्।
Finland रोज्नुको अर्को कारण त्यहाँको चिसो मौसम पनि हो। उत्तरी Finland मा जाडोयाममा तापक्रम निकै तल झर्ने भएकाले data centre का server चिस्याउन प्राकृतिक चिसो हावाको प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसले ऊर्जा खपत र cooling लागत व्यवस्थापनमा सहयोग पुग्न सक्छ।
Google को यो ठूलो लगानीले नेपालका लागि पनि एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न उठाउँछ—नेपालसँग ठूलो जलविद्युत् सम्भावना हुँदाहुँदै त्यसबाट केवल विद्युत् बिक्री गर्ने कि भविष्यमा AI तथा data centre जस्ता उच्च मूल्यका डिजिटल उद्योग नेपालमै आकर्षित गर्ने?
AI को विश्वव्यापी विस्तारसँगै भरपर्दो, ठूलो मात्रामा उपलब्ध र प्रतिस्पर्धी मूल्यको विद्युत् data centre उद्योगका लागि महत्वपूर्ण पूर्वाधार बन्दै गएको छ। Finland मा Google को लगानीले
नेपालले पनि आफ्नो जलविद्युत् क्षमता, इन्टरनेट पूर्वाधार, अन्तर्राष्ट्रिय connectivity र डिजिटल नीति सुधार गर्न सके भविष्यमा data centre तथा अन्य energy-intensive technology उद्योग आकर्षित गर्ने सम्भावनाबारे बहस गर्न सकिन्छ। यद्यपि नेपालले Finland जस्तै लगानी आकर्षित गर्न कति पूर्वाधार र नीति तयार गरेको छ भन्ने विषय छुट्टै अध्ययनको विषय हो।
स्रोत: Reuters — ९ सेप्टेम्बर २०२६